Handel z państwami trzecimi a ryzyko obejścia sankcji wobec Rosji i Białorusi
Unijne embargo obejmuje dziś ponad połowę dawnego eksportu do Rosji i importu z niej. Rosja nadal jednak pozyskuje zakazane towary – przez firmy z państw trzecich, które ukrywają końcowego odbiorcę w wieloetapowych transakcjach. Dlatego ryzyko sankcyjne dotyczy także firm, które nie mają żadnych kontrahentów w Rosji ani na Białorusi. W tym artykule eksperci LITIGATO przybliżają tematykę handlu z państwami trzecimi i ryzyka obejścia sankcji wobec Rosji i Białorusi.
Jak dochodzi do obejścia sankcji wobec Rosji i Białorusi?
Najczęstsze schematy to re-eksport do Rosji i transshipment, czyli przerzut towaru przez kraj pośredni. Wykorzystuje się do tego małe spółki-fasady, trudne do namierzenia. Działa to również w drugą stronę: w krajach tranzytowych towary z Rosji lub Białorusi dostają dokumenty wskazujące inne pochodzenie. Obejście sankcji wobec Białorusi i Rosji może więc dotknąć zarówno eksportera, jak i importera.
W kontekście wykrywania nieprawidłowości w działalności przedsiębiorstw warto sprawdzić również, jak przebiegają Kontrole i postępowania podatkowe.
Handel z państwami trzecimi – które kraje zwiększają ryzyko sankcyjne?
Szczególne ryzyko wiąże się z państwami Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej – Kazachstanem, Kirgistanem i Armenią – bo towar, który tam trafi, może swobodnie przemieszczać się dalej, aż do Rosji. Organy zwracają też uwagę na eksport do Turcji, ZEA, Serbii, Uzbekistanu, Tadżykistanu, Azerbejdżanu i Gruzji. Sama sprzedaż do tych krajów nie jest zakazana, ale zwiększa prawdopodobieństwo kontroli.
Które branże są najbardziej narażone na kontrole sankcyjne?
Na kontrole sankcyjne w handlu najbardziej narażone są branże:
- chemiczna,
- elektroniczna i mikroelektroniczna,
- przemysłowa i maszynowa,
- motoryzacyjna,
- lotnicza oraz hutnicza.
W wielu z nich obraca się towarami podwójnego zastosowania. Ryzyko dotyczy także transportu i logistyki – przewoźnik może odpowiadać za to, że zignorował sygnały ostrzegawcze.
Towary podwójnego zastosowania – kontrola eksportu
Katalog towarów podwójnego zastosowania określa rozporządzenie UE 2021/821, a ich wywóz wymaga zezwolenia. Klauzula catch-all pozwala kontrolować również towary spoza wykazu, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie zagrożenia. Obowiązuje też zakaz tranzytu takich towarów przez Rosję. Od marca 2024 r. umowy dotyczące m.in. półprzewodników, łożysk czy komputerów muszą zawierać klauzulę zakazu re-eksportu do Rosji.
Kontrole celne i sankcje – jakie konsekwencje grożą firmom?
Liczba kontroli celno-skarbowych w sprawach sankcyjnych szybko rośnie: w 2022 r. przeprowadzono ich zaledwie dwie, a do sierpnia 2024 r. wszczęto już 113. W Niemczech toczy się ok. 6 tys. postępowań karnych w tego typu sprawach. Poza karą do 20 mln zł firmie grozi zatrzymanie towaru, blokada płatności czy utrata statusu AEO.
W przypadku innych naruszeń przepisów podatkowych i odpowiedzialności karnej skarbowej warto sprawdzić również: Obrona w sprawie karnej skarbowej.
Due diligence sankcyjne – jak ograniczyć ryzyko?
Art. 10 rozporządzenia sankcyjnego UE 833/2014 zwalnia z odpowiedzialności firmę, która nie wiedziała i nie miała uzasadnionych powodów przypuszczać, że narusza sankcje. Trzeba to jednak wykazać. Compliance sankcyjny w firmie handlowej obejmuje weryfikację kontrahenta i jego beneficjentów rzeczywistych, sprawdzenie pośredników i krajów tranzytu, prawidłową klasyfikację taryfową oraz oświadczenia o braku rosyjskich komponentów. Każdy krok warto udokumentować.
W ramach kompleksowej obsługi przedsiębiorstwa warto sprawdzić również usługi takie jak bieżące doradztwo podatkowe oraz prowadzenie ksiąg rachunkowych. Wśród innych zagadnień związanych z obowiązkami podatkowymi przedsiębiorców znajdują się także kontrola kasy fiskalnej oraz brak paragonu fiskalnego.
Eksportujesz do krajów podwyższonego ryzyka? Zobacz, jak LITIGATO pomaga firmom handlowym przygotować się do kontroli sankcyjnej i zbudować skuteczne procedury compliance. Sprawdź również ofertę doradca podatkowy Warszawa.
Rekomendacje
LITIGATO Spory podatkowe wyróżnione w rankingu firm doradztwa podatkowego w 2022 roku
Wojciech Plawiak – rekomendowany doradca w podatku od nieruchomości
www.litigato.pl – TOP 5 w kategorii Najlepsze strony internetowe
Wojciech Pławiak jest ekspertem BCC w zakresie sporów podatkowych i podatku od nieruchomości.
LITIGATO Spory podatkowe jest członkiem Business Centre Club.
Business Centre Club
Wojciech Pławiak został uznany za najlepszego specjalistę w zakresie podatku od nieruchomości w 2015 r. w prestiżowym X ogólnopolskim rankingu Rzeczpospolitej oraz rekomendowany doradca w kategorii Podatek od nieruchomości w XIII edycji Rankingu za 2019 r.
Rzeczpospolita
