Rozporządzenia unijne a polski przedsiębiorca – czy trzeba je stosować bezpośrednio?
Wielu przedsiębiorców uważa, że przepisy z Brukseli zaczynają ich dotyczyć dopiero wtedy, gdy Sejm uchwali odpowiednią ustawę. W przypadku rozporządzeń to błędne założenie. Regulacje UE w Polsce kształtują dziś zasady ochrony danych osobowych, handlu transgranicznego, podatków pośrednich, ochrony środowiska czy praw konsumentów, a więc niemal każdy obszar działalności gospodarczej. Zobacz, co na ten temat mówią eksperci LITIGATO poniżej.
Rozporządzenie unijne – na czym polega bezpośrednie stosowanie?
Rozporządzenie to unijny akt prawny o ogólnym zasięgu, wiążący w całości i bezpośrednio stosowany we wszystkich państwach członkowskich, także w Polsce. Nie wymaga krajowej ustawy wdrażającej. Rozporządzenia unijne stosuje się w Polsce bezpośrednio od daty rozpoczęcia ich stosowania, która nie zawsze pokrywa się z datą wejścia w życie. Ich przepisy mogą samodzielnie tworzyć prawa i obowiązki przedsiębiorców, a sądy i urzędy opierają na nich swoje rozstrzygnięcia. Bezpośrednie stosowanie należy przy tym odróżnić od bezpośredniego skutku konkretnych przepisów.
Czy rozporządzenie UE wymaga wdrożenia do prawa krajowego?
Co do zasady nie, choć rozporządzenia mogą wymagać uzupełniających działań państw członkowskich. Polski ustawodawca uchwala czasem przepisy dotyczące kontroli, właściwości organów czy sankcji, ale nie zastępują one samego rozporządzenia.
Inaczej jest z dyrektywą, która wyznacza cel i termin, a państwo decyduje o sposobie jego osiągnięcia. Wymaga ona transpozycji do prawa krajowego. Przykładem jest polska ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, dostosowywana do unijnych wymogów AML. Więcej o konsekwencjach nieprzestrzegania tych obowiązków przeczytasz w artykule Kary za naruszenie przepisów AML.
Jeśli państwo spóźni się z wdrożeniem dyrektywy lub wdroży ją wadliwie, Komisja Europejska może wszcząć postępowanie, skierować sprawę do TSUE, a w określonych przypadkach wnioskować o sankcje finansowe.
Pierwszeństwo prawa unijnego a przepisy polskie
Co zrobić, gdy polska ustawa mówi co innego niż rozporządzenie? Zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa unijnego w przypadku kolizji z prawem krajowym organ powinien zapewnić skuteczność właściwych przepisów UE. Dla przedsiębiorcy oznacza to, że powołanie się wyłącznie na krajowy przepis nie zawsze zapewni mu ochronę.
W praktyce szczególne znaczenie ma to w obszarach objętych regulacjami gospodarczymi, podatkowymi i sankcyjnymi. Przykładem są unijne ograniczenia handlowe, o których więcej przeczytasz w materiale Listy sankcyjne a AML – screening i obowiązki.
Jak stosować prawo UE w firmie?
Zgodność działalności gospodarczej z prawem UE wymaga przede wszystkim systematyczności. Warto:
- korzystać z EUR-Lex i aktualnych wersji skonsolidowanych aktów prawnych,
- odróżniać datę wejścia w życie od daty rozpoczęcia stosowania przepisów,
- zwracać uwagę na definicje legalne, przepisy przejściowe i orzecznictwo TSUE,
- sprawdzać, czy do rozporządzenia wydano polskie przepisy uzupełniające.
Regularne monitorowanie zmian prawnych pozwala ograniczyć ryzyko naruszeń i odpowiednio wcześnie dostosować procedury wewnętrzne. W przypadku wątpliwości przedsiębiorca może skorzystać z profesjonalnej obsługi prawnej biznesu.
Unijne przepisy a obowiązki małych firm w Polsce
Obowiązki przedsiębiorcy wynikające z prawa UE mogą dotyczyć również mikroprzedsiębiorstw i małych firm. Ich zakres zależy jednak od konkretnego aktu prawnego, rodzaju działalności i ewentualnych wyłączeń przewidzianych dla mniejszych podmiotów.
Także małe firmy powinny śledzić zmiany przepisów, aktualizować wewnętrzne procedury i regulaminy, a w razie wątpliwości korzystać z pomocy specjalistów. Naruszenie określonych obowiązków może prowadzić do kar finansowych lub innych konsekwencji prawnych.
Nie wiesz, które rozporządzenia UE dotyczą Twojej firmy? Sprawdź, jak doradca podatkowy Warszawa z LITIGATO wspiera przedsiębiorców w sprawach prawnych i podatkowych oraz pomaga ograniczać ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Rekomendacje
LITIGATO Spory podatkowe wyróżnione w rankingu firm doradztwa podatkowego w 2022 roku
Wojciech Plawiak – rekomendowany doradca w podatku od nieruchomości
www.litigato.pl – TOP 5 w kategorii Najlepsze strony internetowe
Wojciech Pławiak jest ekspertem BCC w zakresie sporów podatkowych i podatku od nieruchomości.
LITIGATO Spory podatkowe jest członkiem Business Centre Club.
Business Centre Club
Wojciech Pławiak został uznany za najlepszego specjalistę w zakresie podatku od nieruchomości w 2015 r. w prestiżowym X ogólnopolskim rankingu Rzeczpospolitej oraz rekomendowany doradca w kategorii Podatek od nieruchomości w XIII edycji Rankingu za 2019 r.
Rzeczpospolita
