Kontrola podatkowa a postępowanie podatkowe

Kontrola podatkowa ma za zadanie zebranie (stosunkowo) szybko materiału dowodowego dla celów postępowania podatkowego. Nie zawsze jednak kontrola działa tak ekspresowo jak powinna.

    Kontrola podatkowa a postępowanie podatkowe

    Z kolei postępowanie ma w zasadzie bazować na ustaleniach kontroli, a być skoncentrowane na wymiarze podatku. Niestety w tym przypadku też często się to nie udaje. Jakie jeszcze występują zależności między kontrolą podatkową a postępowaniem podatkowym.

    Po co prowadzić kontrolę podatkową?

    Cechą kontroli jest przede wszystkim koncentracja materiału dowodowego, krótsze (nawet 3 dni na odpowiedź) terminy do wykonania poszczególnych czynności, co ma umożliwić w założeniu szybkie ukończenie procesu ustalania faktów.

    Teoretycznie jednak kontrola podatkowa wcale nie jest koniecznym elementem wymiaru podatku. Organ podatkowy może zgodnie z prawem wszcząć od razu postępowanie podatkowe niepoprzedzone kontrolą rozliczeń.

    W istocie poza różnicami proceduralnymi, główną cechą charakterystyczną kontroli jest możliwość (wykluczona w toku postępowania) dokonania korekty rozliczeń przez podatnika zarówno przed rozpoczęciem kontroli jak i zaraz po jej zakończeniu.

    Prawo do korekty jest zawieszone na czas samej kontroli, jednak podatnik ma prawo do jej złożenia w okresie między zawiadomieniem o zamiarze wszczęcia kontroli a jej formalnym wszczęciem oraz w okresie między doręczeniem protokołu kontroli podatkowej, a wszczęciem postępowania podatkowego.

    Złożenie korekty w wyznaczonych okresach może doprowadzić do tego, że postępowanie podatkowe nie będzie w ogóle potrzebne.

    Co istotne kontrola nie kończy się żadnym aktem z którego wynikałby obowiązek zapłaty podatku. Nawet wydanie protokołu nie tylko nie nakłada takiego obowiązku, ale wręcz podatnik nie ma możliwości skutecznej zapłaty bez własnej aktywności w postaci złożenia wspomnianej korekty.

    Faza postępowania podatkowego

    Z kolei z momentem wszczęcia postępowania podatkowego nie ma już prawnie skutecznej możliwości złożenia korekty. To organ musi albo wymierzyć podatek w innej wysokości niż określona przez podatnika, albo umorzyć postępowanie jeśli rozliczenie podatnika okazało się jednak prawidłowe lub z innych powodów postępowanie jest bezprzedmiotowe (np. z powodu przedawnienia).

    Istotą postępowania w przeciwieństwie do kontroli jest właśnie wymiar podatku czyli określenie właściwej wysokości zobowiązania podatnika. Co ważne, organ nie określa tylko różnicy podatku wpłaty ale właśnie całe zobowiązanie. W sentencji decyzji nie znajdziemy zatem kwoty do wpłaty, nie jest tam również wskazana kwota ew. odsetek od zaległości. Odsetki podatnik oblicza sam naliczając oprocentowanie aż do momentu spłaty.

    W postępowaniu można pozyskać wszystkie kluczowe dowody tak jak w toku kontroli. Organ może przesłuchiwać świadków, powoływać biegłych i żądać wyjaśnień. Może także wezwać na przesłuchanie stronę postępowania za jej zgodą.

    Co istotne samo wszczęcie postępowania tak samo jak wszczęcie kontroli nie ma samo w sobie wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Tak samo takiego wpływu nie ma wydanie protokołu oraz decyzji I instancji. Dopiero wydanie decyzji organu odwoławczego powoduje, że przedawnienie traci na znaczeniu gdyż decyzja jest już ostateczna i podlega wykonaniu.

    Pełnomocnik może działać zarówno w toku kontroli jak i postępowania podatkowego

    Kontrolę podatkową i postępowanie podatkowe łączy możliwość ustanowienia pełnomocnika. Warto to zrobić na jak najwcześniejszym etapie aby właściwe identyfikować uprawnienia podatnika i z nich właściwie korzystać.

    Wojciech Pławiak

    Radca prawny / Doradca podatkowy

    Rekomendacje

     

    LITIGATO Spory podatkowe wyróżnione w rankingu firm doradztwa podatkowego w 2022 roku
    Wojciech Plawiak – rekomendowany doradca w podatku od nieruchomości
    www.litigato.pl – TOP 5 w kategorii Najlepsze strony internetowe

     
    Wojciech Pławiak jest ekspertem BCC w zakresie sporów podatkowych i podatku od nieruchomości.
    LITIGATO Spory podatkowe jest członkiem Business Centre Club.

    Business Centre Club

     

    Wojciech Pławiak został uznany za najlepszego specjalistę w zakresie podatku od nieruchomości w 2015 r. w prestiżowym X ogólnopolskim rankingu Rzeczpospolitej oraz rekomendowany doradca w kategorii Podatek od nieruchomości w XIII edycji Rankingu za 2019 r.

    Rzeczpospolita