Fundacja rodzinna w organizacji – jak bezpiecznie przejść przez okres oczekiwania na wpis?
Fundacja rodzinna to jedno z najskuteczniejszych narzędzi ochrony majątku i planowania sukcesji. Zanim jednak trafi do rejestru, mija zwykle sporo czasu. To nie jest czas stracony: od podpisania aktu założycielskiego fundacja działa już jako fundacja rodzinna w organizacji. Może przejmować majątek, zawierać umowy i realizować swoje cele. Wyjaśniamy, jak dobrze wykorzystać ten etap i o czym powinni pamiętać fundator oraz członkowie zarządu.
Fundacja rodzinna w organizacji – od kiedy może działać?
Zgodnie z art. 23 ustawy o fundacji rodzinnej fundacja w organizacji powstaje z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu. Osobowość prawną uzyskuje z chwilą wpisu do rejestru, ale już wcześniej może we własnym imieniu zarządzać mieniem, nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. Jeżeli fundację tworzy się aktem założycielskim, fundusz założycielski trzeba pokryć przed wpisem. Dzięki temu majątek rodziny może zacząć pracować w nowej strukturze bez czekania na zakończenie postępowania rejestrowego. Na tym etapie pomocne może być również doradztwo podatkowe uwzględniające specyfikę fundacji rodzinnej.
W przypadku majątku obejmującego nieruchomości przydatne mogą być również Wycena, obmiary i inwentaryzacje majątku.
Ile czasu jest na zgłoszenie fundacji rodzinnej do rejestru?
Fundator ma sześć miesięcy od sporządzenia aktu założycielskiego na zgłoszenie fundacji do rejestru. Kompletny i starannie przygotowany wniosek to najprostszy sposób, żeby uniknąć komplikacji. Gdyby termin minął albo sąd prawomocnie odmówił wpisu, fundacja w organizacji ulega rozwiązaniu, a zwolnienie z CIT, z którego co do zasady korzysta, przepada wstecz, od dnia jej powstania. Dlatego wniosek warto przygotować równolegle z aktem założycielskim.
Odpowiedzialność zarządu fundacji rodzinnej w organizacji
Członkowie zarządu fundacji rodzinnej, także w organizacji, podlegają podobnym zasadom jak członkowie zarządów spółek z o.o. Art. 116a Ordynacji podatkowej przewiduje, że jeżeli egzekucja zaległości podatkowych z majątku fundacji okaże się bezskuteczna, organ może dochodzić ich od członków zarządu. Jest to odpowiedzialność subsydiarna: dotyczy zaległości z okresu pełnienia funkcji i można się od niej uwolnić, np. wskazując majątek fundacji wystarczający do ich zaspokojenia.
W przypadku fundacji w organizacji niektóre przesłanki zwolnienia z tej odpowiedzialności budzą wątpliwości interpretacyjne, a sądy stosują te przepisy rygorystycznie. Najlepszą ochroną jest więc profilaktyka. W dobrze zorganizowanej fundacji, z uporządkowaną księgowością i przemyślanymi decyzjami, ryzyko jest w dużym stopniu pod kontrolą.
Fundacja rodzinna przed wpisem do rejestru – 8 dobrych praktyk
- Szybki i kompletny wniosek o wpis. Sześć miesięcy liczy się od dnia aktu notarialnego, a braki formalne wydłużają postępowanie.
- Księgowość od pierwszego dnia. Fundacja w organizacji prowadzi księgi i składa deklaracje, a terminy podatkowe biegną normalnie.
- Udokumentowane decyzje zarządu. Uchwały, polityka inwestycyjna i analiza płynności porządkują działanie fundacji i są najlepszym dowodem staranności zarządu.
- Bieżące monitorowanie płynności. Regularny przegląd sytuacji finansowej pozwala zareagować, zanim pojawią się zaległości.
- Świadczenia dla beneficjentów po wpisie. Wypłata przed rejestracją rodzi podatek po stronie fundacji i trudno ją odwrócić.
- Działalność zgodna z art. 5 ustawy. Dochód z działalności spoza dozwolonego katalogu jest opodatkowany stawką 25%, więc warto ją wcześniej przeanalizować.
- Ostrożna polityka finansowa. Do czasu wpisu najlepiej opierać się na wniesionym majątku i nie podejmować dużych inwestycji finansowanych długiem.
- Świadoma decyzja o wejściu do zarządu. Członek zarządu powinien znać swoje obowiązki i mieć realny wgląd w finanse fundacji.
Sprawdź również materiały dotyczące prawidłowej obsługi księgowej i weryfikacji rozliczeń:
Jak Kancelaria LITIGATO pomaga fundacjom rodzinnym w organizacji?
Zakładają Państwo fundację rodzinną, czekają na jej wpis albo zostali Państwo powołani do jej zarządu? Kancelaria LITIGATO zadba o to, żeby okres przejściowy przebiegł sprawnie i bezpiecznie. Przygotujemy kompletny wniosek o wpis, zaprojektujemy zasady działania fundacji do czasu rejestracji i pomożemy członkom zarządu skutecznie ograniczyć ryzyko osobistej odpowiedzialności podatkowej.

