Fundacja rodzinna od 2027 r. – co zmienia nowelizacja i jak się przygotować?
Od 1 stycznia 2027 r. fundacje rodzinne mogą działać według istotnie zmienionych zasad podatkowych. Sejm 22 października 2026 r. uchwalił nowelizację ustaw o PIT i CIT, która podnosi podatek od świadczeń, zawęża zwolnienie dla najmu i rozszerza katalog ukrytych zysków.
Ustawa nie jest jednak przesądzona. Senat 27 października wprowadził do niej jedną poprawkę, którą Sejm przyjął 5 listopada 2026 r. Następnie, 6 listopada, ustawa została przekazana Prezydentowi do podpisu. Ten może ją podpisać, zawetować albo skierować do Trybunału Konstytucyjnego. Poniżej omawiamy zmiany w brzmieniu uchwalonym przez parlament, z uwzględnieniem poprawki Senatu.
1. CIT w fundacji rodzinnej – stawka 19% zamiast 15%
Podatek od świadczeń dla beneficjentów oraz od ukrytych zysków (art. 24q ustawy o CIT) ma wzrosnąć z 15% do 19%. Nowa stawka obejmie świadczenia przekazane od roku podatkowego fundacji rozpoczynającego się po 31 grudnia 2026 r. Po stronie fundatora i najbliższej rodziny świadczenia pozostają zwolnione z PIT.
Planowane zmiany warto uwzględnić już na etapie tworzenia nowej struktury. Szczególnie istotne jest to dla osób, które dopiero rozważają zakładanie fundacji rodzinnej.
2. Najem nieruchomości przez fundację rodzinną – ograniczenie zwolnienia z CIT
Zwolnienie z CIT nie obejmie przychodów z najmu lub dzierżawy:
- mieszkań, chyba że fundacja wynajmuje je bezpośrednio i wyłącznie na cele mieszkaniowe; ciężar dowodu spoczywa na fundacji,
- obiektów przeznaczonych do całodobowego zakwaterowania, np. apartamentów na doby,
- przedsiębiorstwa lub składników majątku służących działalności fundatora, beneficjenta lub podmiotów powiązanych.
Bezpieczny pozostaje więc długoterminowy najem prowadzony przez samą fundację. Ryzykowne stają się struktury z operatorem lub podnajemcą oraz wynajem nieruchomości firmie fundatora.
3. Fundacja rodzinna a spółki transparentne podatkowo
Przychody fundacji z udziału w spółce niemającej osobowości prawnej, np. jako komandytariusza, stracą zwolnienie. Wyjątek dotyczy przychodów, które byłyby zwolnione, gdyby fundacja uzyskała je bezpośrednio, oraz niektórych instytucji wspólnego inwestowania. Poprawka Senatu doprecyzowuje, że zwolnione pozostają przychody z funduszy, w których tytuły uczestnictwa posiada instytucja rozwoju (np. z Grupy PFR).
4. Sprzedaż majątku fundacji rodzinnej – dwa lata karencji
Zbycie mienia wniesionego do fundacji przed upływem 2 lat, liczonych od końca roku wniesienia, nie będzie zwolnione. Wniesienie aktywów tuż przed ich sprzedażą przestanie więc dawać korzyść podatkową. Karencja ma dotyczyć tylko mienia wniesionego od 2027 r.
W kontekście transakcji dotyczących nieruchomości warto sprawdzić również odrębne zasady opisane w materiale Podatek od sprzedaży nieruchomości.
5. Ukryte zyski w fundacji rodzinnej – szerszy katalog
Ukryte zyski już dziś obejmują m.in. nierynkowe transakcje z rodziną i pożyczki dla beneficjentów. Po zmianach będą nimi także:
- pożyczki dla fundatora i podmiotów powiązanych, niespłacone w terminie,
- pożyczki dla tych osób udzielone na 10 lat lub dłużej,
- umorzone, przedawnione lub nieściągalne należności wobec nich.
6. Fundacja rodzinna a CFC i exit tax
Fundacja będzie mogła odliczać kwoty związane z opodatkowaniem zagranicznych jednostek kontrolowanych, proporcjonalnie do dochodu, który byłby u niej zwolniony. Exit tax obejmie natomiast przekazanie mienia za granicę przy rozwiązaniu fundacji.
Zwrot nieruchomości z fundacji rodzinnej do końca 2027 r.
Do 31 grudnia 2027 r. fundacja może zwrócić mieszkanie lub obiekt do całodobowego zakwaterowania osobie, która je wniosła. Zwrot nie będzie obciążony podatkiem od świadczeń, podatkiem od darowizn ani PIT, a okres posiadania przez fundację wliczy się do 5 lat przy późniejszej sprzedaży.
Są dwa zastrzeżenia. Przy sprzedaży nie uwzględnia się kosztów poniesionych przez fundację. Jeżeli fundusz założycielski spadnie poniżej 100 000 zł, to fundator musi go uzupełnić.
W przypadku nieruchomości należących do fundacji pomocne mogą być także Wycena, obmiary i inwentaryzacje majątku.
Jak przygotować fundację rodzinną do zmian podatkowych od 2027 r.?
Niepewność co do losu ustawy nie jest powodem do nerwowych ruchów, ale to dobry moment na przegląd struktury fundacji rodzinnej. W LITIGATO doradzamy fundatorom i fundacjom rodzinnym na co dzień. Jeżeli chcesz sprawdzić, jak nowelizacja może wpłynąć na Twoją fundację, skontaktuj się z nami.
W ocenie skutków zmian pomocne mogą być Optymalizacyjne przeglądy podatkowe oraz kompleksowe doradztwo podatkowe uwzględniające strukturę majątku fundacji.
Sprawdź również: Prowadzenie ksiąg rachunkowych.

