Czynności sprawdzające w urzędzie skarbowym – co może sprawdzać fiskus
Czynności sprawdzające urząd skarbowy prowadzi na masową skalę – jak wynika z raportu MDDP i Konfederacji Lewiatan, jak wynika z podsumowania roku 2025 opublikowanego przez Krajową Administrację Skarbową, tylko w tym okresie przeprowadzono niemal 2,64 mln działań kontrolnych, a liczba samych czynności sprawdzających wzrosła o blisko 10% względem 2024 r., podczas gdy liczba kontroli podatkowych spadła. To najczęstsza forma kontaktu podatnika z fiskusem, a jednocześnie procedura, o której wielu podatników wie zaskakująco mało. Poniżej eksperci LITIGATO wyjaśniają, jak przebiega, czym różni się od pełnej kontroli podatkowej i jakie prawa ma podatnik w jej trakcie.
Czynności sprawdzające urząd skarbowy – procedura i podstawa prawna
Czynności sprawdzające urząd skarbowy procedura oparta jest na art. 272 Ordynacji podatkowej, który wyznacza organowi podatkowemu zamknięty katalog celów: sprawdzenie terminowości składania deklaracji, weryfikację ich formalnej poprawności, ustalenie zgodności z przedstawionymi dokumentami, weryfikację wydatków w kontekście nieujawnionych źródeł przychodu, a także sprawdzenie warunków estońskiego CIT czy rejestracji akcyzowej. To procedura mało sformalizowana – organ podatkowy nie doręcza żadnego pisma wszczynającego, a podatnik dowiaduje się o niej najczęściej z chwilą otrzymania wezwania.
Czynności sprawdzające a kontrola podatkowa – różnice
Czynności sprawdzające a kontrola podatkowa różnice sprowadzają się przede wszystkim do poziomu formalizacji i zakresu uprawnień organu. Kontrolę podatkową urząd skarbowy prowadzi na podstawie odrębnych przepisów Ordynacji podatkowej, zwykle za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego i wiąże się z szerszym postępowaniem dowodowym. Kontrola skarbowa czynności obejmuje w praktyce działania Krajowej Administracji Skarbowej w ramach kontroli celno-skarbowej, która może dotyczyć nie tylko podatków, ale też m.in. cen transferowych czy wartości celnej towarów.
Co fiskus może sprawdzać w 2026 roku
Co fiskus może sprawdzać 2026 – w praktyce coraz częściej opiera się to na analizie danych cyfrowych: raportowaniu JPK, systemie STIR oraz informacjach z platform e-commerce i banków. Typowe powody wszczęcia weryfikacji deklaracji podatkowych to nieprawidłowości w rozliczeniach VAT i CIT, częste korekty zeznania podatkowego, nietypowe transakcje z zagranicą, podejrzenie fikcyjnych kosztów, duże zwroty podatku oraz donosy – nawet anonimowe. Nieprawidłowości podatkowe wykryte na tym etapie mogą, choć nie muszą, przerodzić się w pełną kontrolę.
Jak przebiega kontrola fiskusa wobec podatnika
Jak przebiega kontrola fiskusa podatnika w ramach czynności sprawdzających – zwykle sprowadza się do wezwania o przedłożenie dokumentów lub wyjaśnień związanych z konkretną deklaracją czy zgłoszeniem. Czynności sprawdzające dokumenty jakie wymagane bywają najczęściej: faktury, dokumenty księgowe, umowy, akty notarialne, potwierdzenia przelewów oraz informacje o źródłach finansowania. Typowym przykładem jest weryfikacja zasadności zwrotu VAT, sprawdzenie transakcji z kontrahentami czy porównanie danych z JPK między dostawcą i nabywcą. W takich przypadkach podatnik może również otrzymać wezwanie do korekty VAT.
Jak długo trwają czynności sprawdzające i jak na nie odpowiedzieć
Jak długo trwają czynności sprawdzające skarbówka – Ordynacja podatkowa nie przewiduje w tym zakresie żadnego limitu czasowego. W praktyce większość spraw kończy się w ciągu kilku tygodni, choć zdarza się, że organ wraca do podatnika po wielu miesiącach z dodatkowymi pytaniami. Odpowiedź na wezwanie urzędu skarbowego czynności sprawdzające wymaga terminowej reakcji – urząd zwykle wyznacza krótki termin, a jego zignorowanie może skutkować wszczęciem pełnej kontroli podatkowej.
Sprawdź również: Jak odpowiedzieć na wezwanie w sprawie czynności sprawdzających?
Prawa podatnika podczas czynności sprawdzających
Prawa podatnika podczas czynności sprawdzających są węższe niż w toku postępowania podatkowego, ale nie oznacza to bezwzględnego obowiązku dostarczenia wszystkiego, o co poprosi organ podatkowy. Zgodnie z orzecznictwem NSA, żądanie dokumentów wykraczających poza ustawowy zakres czynności sprawdzających powinno być uprawdopodobnione przez organ jako niezbędne do wyjaśnienia sprawy – w przeciwnym razie podatnik może pozostawić takie wezwanie bez pełnej odpowiedzi. Warto też pamiętać, że czynności sprawdzające zwykle nie kończą się formalnym dokumentem – brak dalszych działań organu najczęściej oznacza brak nieprawidłowości, choć nie stanowi oficjalnego potwierdzenia poprawności rozliczenia i nie zamyka sprawy na przyszłość w postaci zobowiązania podatkowego.
Podsumowanie
Czynności sprawdzające fiskusa to procedura z jednej strony wygodna i szybka, z drugiej – dająca organom sporą swobodę w żądaniu dokumentów od podatnika. Odpowiedzialne podejście, terminowa reakcja na wezwania i znajomość granic uprawnień organu podatkowego pozwalają przejść przez nią bez zbędnego stresu i bez przekazywania więcej informacji, niż wymagają przepisy. Jeśli otrzymałeś wezwanie z urzędu skarbowego i nie jesteś pewien, jak na niego odpowiedzieć, skontaktuj się z kancelarią LITIGATO – pomożemy ocenić zakres żądania i przygotować odpowiedź zgodną z Twoim interesem. Pomocne mogą być również interpretacje podatkowe oraz wsparcie, jakie zapewnia kancelaria podatkowa.
Rekomendacje
LITIGATO Spory podatkowe wyróżnione w rankingu firm doradztwa podatkowego w 2022 roku
Wojciech Plawiak – rekomendowany doradca w podatku od nieruchomości
www.litigato.pl – TOP 5 w kategorii Najlepsze strony internetowe
Wojciech Pławiak jest ekspertem BCC w zakresie sporów podatkowych i podatku od nieruchomości.
LITIGATO Spory podatkowe jest członkiem Business Centre Club.
Business Centre Club
Wojciech Pławiak został uznany za najlepszego specjalistę w zakresie podatku od nieruchomości w 2015 r. w prestiżowym X ogólnopolskim rankingu Rzeczpospolitej oraz rekomendowany doradca w kategorii Podatek od nieruchomości w XIII edycji Rankingu za 2019 r.
Rzeczpospolita
