AML/CFT w Polsce w 2026 – kogo dotyczy, kto jest instytucją obowiązaną, jakie podmioty obejmuje
Instytucja obowiązana AML to pojęcie, które w 2026 roku dotyczy znacznie szerszego kręgu podmiotów niż jeszcze kilka lat temu – podmioty objęte AML to dziś nie tylko banki, ale też biura rachunkowe, pośrednicy nieruchomości, kantory czy przedstawiciele wolnych zawodów prawniczych. Ustawa AML Polska nakłada na wszystkie te podmioty rozbudowany katalog obowiązków, a obowiązki AML rosną wraz z kolejnymi nowelizacjami krajowymi i unijnym pakietem legislacyjnym – przeciwdziałanie finansowaniu terroryzmu traktowane jest dziś na równi z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy. W tym artykule eksperci LITIGATO wyjaśniają, kto w 2026 roku musi liczyć się z obowiązkami AML i na co zwrócić uwagę, żeby nie przeoczyć własnego statusu instytucji obowiązanej.
Instytucje obowiązane AML w Polsce w 2026 roku
Instytucje obowiązane AML Polska 2026 to podmioty wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy AML. Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu z 1 marca 2018 r., w aktualnym tekście jednolitym, została ogłoszona w Dz.U. 2025 poz. 644. Ustawodawca wyróżnia dwie kategorie takich podmiotów: instytucje obowiązane statyczne, których status wynika wprost z charakteru prowadzonej działalności (np. banki krajowe, oddziały banków zagranicznych, firmy inwestycyjne, zakłady ubezpieczeń na życie, notariusze), oraz instytucje obowiązane dynamiczne, które stają się nimi dopiero w momencie wystąpienia określonej okoliczności, jak np. przyjęcie płatności gotówkowej powyżej 10 000 euro. Warto również sprawdzić, jakie mogą być Kary za naruszenie przepisów AML.
Kto podlega przepisom AML/CFT?
Kto podlega przepisom AML CFT, zależy od charakteru wykonywanych czynności, a nie wyłącznie od branży. Adwokaci, radcowie prawni i doradcy podatkowi stają się instytucją obowiązaną wyłącznie przy świadczeniu pomocy prawnej w ściśle określonych sprawach, takich jak kupno lub sprzedaż nieruchomości, zarządzanie środkami pieniężnymi klienta czy tworzenie lub zarządzanie spółkami kapitałowymi – tajemnica zawodowa nie zwalnia ich wówczas z obowiązku raportowania do GIIF (Generalny Inspektor Informacji Finansowej), zgodnie z art. 75 ustawy AML. Podobnie fundacje i stowarzyszenia podlegają przepisom AML CFT tylko w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności gotówkowych o wartości równej lub przekraczającej wspomniany próg.
Jakie podmioty obejmuje ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy?
Podmioty objęte ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy obejmują przede wszystkim sektor finansowy: banki, SKOK-i i Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową, krajowe instytucje płatnicze i instytucje pieniądza elektronicznego, fundusze inwestycyjne i towarzystwa funduszy inwestycyjnych, a także pośredników ubezpieczeniowych z wyłączeniem agentów działających na rzecz jednego zakładu ubezpieczeń. Do katalogu należą również pośrednicy w obrocie nieruchomościami, przedsiębiorcy wykonujący działalność lombardową od 7 stycznia 2024 r. oraz podmioty świadczące usługi w zakresie walut wirtualnych, choć ten ostatni segment czeka istotna zmiana wraz z wejściem w życie ustawy o kryptoaktywach.
Obowiązki instytucji obowiązanych AML w 2026 roku
Obowiązki instytucji obowiązanych AML 2026 koncentrują się wokół kilku filarów. Pierwszy to wdrożenie procedury wewnętrznej określającej zasady przeciwdziałania praniu pieniędzy – procedury wewnętrzne AML muszą wprost wskazywać osobę odpowiedzialną za ich realizację, czyli tzw. AML Officera. Drugi filar to środki bezpieczeństwa finansowego, na które składają się: weryfikacja tożsamości klienta, ustalenie, kim jest beneficjent rzeczywisty danego podmiotu, ocena ryzyka prania pieniędzy właściwa dla danej relacji gospodarczej oraz bieżące monitorowanie transakcji. Trzeci filar to raportowanie transakcji – zarówno zgłaszanie do GIIF sytuacji, w których pojawiają się transakcje podejrzane, jak i rejestrowanie transakcji ponadprogowych przekraczających równowartość 15 000 euro. Instytucja obowiązana musi też prowadzić odpowiednią dokumentację przez okres co najmniej 5 lat i zapewniać regularne szkolenia pracowników. Przy sprawdzaniu zgodności dokumentacji i procesów warto przeanalizować również Audyty księgowe.
Lista instytucji obowiązanych AML w Polsce
Lista instytucji obowiązanych AML Polska jest w praktyce zamkniętym, ale bardzo szerokim katalogiem. Oprócz banków i instytucji finansowych znajdują się na niej biura rachunkowe, doradcy podatkowi, biegli rewidenci, notariusze, kantory wymiany walut, pośrednicy w obrocie nieruchomościami, fundacje i stowarzyszenia w określonych przypadkach, a także przedsiębiorcy przyjmujący płatności gotówkowe od równowartości 10 000 euro, niezależnie od branży, w której działają. Dla wielu z tych podmiotów – zwłaszcza mniejszych firm – największym wyzwaniem pozostaje samo ustalenie, czy w ogóle znajdują się na tej liście.
Nowe przepisy AML/CFT a podmioty obowiązane
AML CFT nowe przepisy podmioty obowiązane czekają przede wszystkim za sprawą unijnego pakietu AML/CFT przyjętego 19 czerwca 2024 r., na który składają się rozporządzenie AMLR, dyrektywa AML (AMLD6) oraz rozporządzenie ustanawiające Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu (AMLA) z siedzibą we Frankfurcie. Dyrektywa AML Unia Europejska nakłada na państwa członkowskie obowiązek wdrożenia jej przepisów do 10 lipca 2027 r., natomiast rozporządzenie AMLR – wiążące bezpośrednio, bez konieczności transpozycji – będzie stosowane w większości od tej samej daty. AMLA rozpoczęła już działalność operacyjną, a pierwsza fala bezpośredniego nadzoru nad wybranymi podmiotami wysokiego ryzyka jest przewidziana od 2028 r.
Czy moja firma podlega AML?
Czy moja firma podlega AML – to pytanie warto zadać sobie niezależnie od wielkości działalności. Status instytucji obowiązanej może dotyczyć nawet jednoosobowej działalności gospodarczej, jeśli świadczy ona usługi wskazane w ustawie, np. pośrednictwo w transakcjach finansowych, sprzedaż nieruchomości czy przyjmowanie płatności gotówkowych powyżej progu ustawowego. Warto też pamiętać, że nawet podmioty, które formalnie nie kwalifikują się jako instytucje obowiązane, mogą podlegać obowiązkom wynikającym z wymogów kontrahentów – np. procedur KYC stosowanych przez banki przy otwieraniu rachunków firmowych, powiązanych ze standardami CRS/FATCA dotyczącymi automatycznej wymiany informacji podatkowych. Jeżeli obowiązki AML łączą się z działaniami fiskusa, warto sprawdzić również, jak wygląda Kontrola podatkowa Warszawa.
Rozszerzenie katalogu instytucji obowiązanych w 2026 roku
Rozszerzenie katalogu instytucji obowiązanych 2026 wynika wprost z nowego rozporządzenia AML, które w art. 3 dodaje kolejne sektory i podmioty – wśród nich osoby prowadzące handel towarami o wysokiej wartości, agentów piłkarskich oraz zawodowe kluby piłkarskie w odniesieniu do transakcji z inwestorem, sponsorem czy agentem. Dyrektywa AML dodatkowo pozwala państwom członkowskim rozszerzać stosowanie przepisów na inne sektory narażone na ryzyko prania pieniędzy, nawet jeśli formalnie nie wpisują się one w unijną definicję instytucji obowiązanej – a Komisja Europejska, informowana o takim rozszerzeniu, może następnie rozważyć poszerzenie definicji na poziomie całej Unii.
Jak przygotować firmę do obowiązków AML/CFT?
FATF rekomendacje pozostają punktem odniesienia zarówno dla polskiego ustawodawcy, jak i dla instytucji unijnych tworzących kolejne akty pakietu AML/CFT, a UKNF w swoim stanowisku z 19 marca 2026 r. wyraźnie podkreśla odejście od czysto formalnego podejścia na rzecz realnego zarządzania ryzykiem. Dla każdego podmiotu, który choćby potencjalnie może zostać zakwalifikowany jako instytucja obowiązana, bezpieczniejsze jest wdrożenie podstawowych procedur AML prewencyjnie, niż ryzykowanie wysokich kar administracyjnych i karnych w momencie, gdy kontrola GIIF lub KNF nadzór AML wykaże, że obowiązki te powinny być już od dawna realizowane. Jeśli nie masz pewności, czy Twoja firma jest instytucją obowiązaną i jakie procedury powinna wdrożyć, skontaktuj się z kancelarią LITIGATO – jako kancelaria prawno podatkowa pomożemy ocenić Twój status i przygotować zgodną z przepisami dokumentację AML.
Rekomendacje
LITIGATO Spory podatkowe wyróżnione w rankingu firm doradztwa podatkowego w 2022 roku
Wojciech Plawiak – rekomendowany doradca w podatku od nieruchomości
www.litigato.pl – TOP 5 w kategorii Najlepsze strony internetowe
Wojciech Pławiak jest ekspertem BCC w zakresie sporów podatkowych i podatku od nieruchomości.
LITIGATO Spory podatkowe jest członkiem Business Centre Club.
Business Centre Club
Wojciech Pławiak został uznany za najlepszego specjalistę w zakresie podatku od nieruchomości w 2015 r. w prestiżowym X ogólnopolskim rankingu Rzeczpospolitej oraz rekomendowany doradca w kategorii Podatek od nieruchomości w XIII edycji Rankingu za 2019 r.
Rzeczpospolita
