Ostatni dzień na wznowienie postępowań wplątanych w karuzelę podatkową

Wbrew pojawiającym się się w mediach informacjom kluczowy dla podatników wplątanych w karuzelę podatkową wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie z dnia 16 października 2019 r., C 189/18 w sprawie Glencore Agriculture Hungary został upublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej dopiero 16 grudnia 2019.

Dopiero od tej daty liczony jest miesięczny termin na złożenie wniosków o wznowienie postępowań podatników wplątanych w karuzele podatkowe których prawo do obrony zostało ograniczone poprzez brak pełnego dostępu do akt stanowiących podstawę zarzutów świadomego udziału w karuzeli lub niedochowania należytej staranności.

O sprawie informował Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców.

Złożenie wniosków dotyczy podatników, których postępowanie było prowadzone w ten sposób, że do akt załączono wyłącznie wyciągi z decyzji innych podmiotów, fragmenty zeznań, z pominięciem kluczowych często materiałów z postępowań karnych lub decyzji i akt dotyczących innych podmiotów, które faktycznie miały dopuścić się oszustw podatkowych.

Wniosek o wznowienie dotyczy tylko tych osób, których postępowanie zostało już zakończone. Niezależnie od tego również po 16 stycznia 2020 r. wyrok będzie i już jest bardzo pomocny w prowadzonych sporach.

Trybunał w powołanym wyroku całkowicie zanegował podejście prezentowane powszechnie przez polskie urzędy skarbowe i celno-skarbowe, odnosząc się do kwestii oparcia rozstrzygnięcia przez węgierskie organy podatkowe na decyzji dotyczącej kontrahentów strony postępowania oraz ograniczania stronie dostępu do akt sprawy.

Domniemane nieprawidłowości istniejące na wcześniejszych etapach obrotu nie mogą same w sobie stanowić okoliczności obciążającej nieświadomego podatnika.

Jeszcze przed wyrokiem rzecznik generalny wypowiedział się również szerzej w kwestii koniecznego do zapewniania prawa do obrony dostępu do akt innych postępowań podatkowych i karnych, których wyniki są wykorzystywane w sprawie podatnika.

W opinii podkreślono, że konieczne jest udostępnienie podatnikowi:

wszystkich dokumentów w aktach dochodzenia, które są istotne dla wykonywania prawa do obrony.

Podatnicy, których postępowania wciąż trwają powinni:

• zwracać uwagę na konieczność uzupełnienia materiałów w aktach o wszystkie dokumenty istotne dla sprawy w całości (bez wyłączania fragmentów), w tym decyzje podatkowe ale także dokumenty w nich powołane oraz akta sprawy karnych, aż do prawomocnego wyroku
• kwestionować decyzje oparte tylko i wyłącznie na fragmentach decyzji czy protokołów kontroli wydane dla podmiotów uczestniczących w obrocie na jego poprzednich etapach.

Stan prawny lipiec 2026 

Ten konkretny, jednomiesięczny termin na wznowienie postępowań opisany w tym wpisie minął ponad sześć lat temu, ale standard wyznaczony przez wyrok w sprawie Glencore wcale nie stracił na znaczeniu – wręcz przeciwnie, jest dziś regularnie przywoływany w sprawach karuzelowych. Sądy administracyjne w 2025 i 2026 r. wciąż w praktyce ważą te same pytania, które postawił TSUE: czy organ rzetelnie wykazał świadomy udział podatnika w oszustwie lub niedochowanie należytej staranności, czy oparł rozstrzygnięcie na pełnym materiale dowodowym, a nie tylko na fragmentach decyzji dotyczących kontrahentów (np. wyrok NSA z 23 kwietnia 2025 r., sygn. I FSK 2615/21). Pojawił się przy tym nowy, dodatkowy argument obronny, którego nie było jeszcze w 2020 r.: upływ czasu. Skoro wiele z tych spraw dotyczy transakcji sprzed kilkunastu lat, coraz częściej to nie kwestia dostępu do akt, a zwykłe przedawnienie zobowiązania podatkowego kończy spór na korzyść podatnika – tak stało się np. w wyroku WSA we Wrocławiu z 26 marca 2026 r. (sygn. I SA/Wr 3/26), w którym sąd umorzył postępowanie właśnie z powodu przedawnienia. Innymi słowy: podatnicy wplątani w wieloletnie spory karuzelowe dziś równie często wygrywają czasem, czy argumentami merytorycznymi wywodzącymi się ze sprawy Glencore. 

Wojciech Pławiak

Radca prawny | Doradca podatkowy

Telefon: +48 609 241 737
Email: wojciech.plawiak@litigato.pl

Umów konsultację