Data dodania: 27.02.2024 | Data aktualizacji: 13.01.2026
Najczęstsze przestępstwa skarbowe – przykłady i zasady odpowiedzialności
Naruszenia przepisów prawa podatkowego (niestety) bardzo często automatycznie są uznawane przez finansowe organy postępowania karnego skarbowego za przestępstwa skarbowe. Praktyka ta na szczęście jest hamowana przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy, które podkreślają, że podstawowe typy przestępstw skarbowych mogą być popełnione tylko umyślnie. Nie każda zatem nieprawidłowość w rozliczeniach podatkowych jest przestępstwem skarbowym.
Często błąd może zostać zakwalifikowany jedynie jako wykroczenie skarbowe, a kluczowe znaczenie ma tu skala uszczuplenia należności oraz zamiar podatnika. Nieprawidłowości w rozliczeniach popełnione umyślnie mogą być przede wszystkim kwalifikowane na podstawie trzech przepisów kodeksu karnego skarbowego (KKS).
Najczęstsze przestępstwa skarbowe w KKS (art. 54 i 56)
Przestępstwo uchylania się od opodatkowania polega na nieujawnieniu właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub niezłożeniu deklaracji i przez to narażeniu podatku na uszczuplenie (art. 54 kodeksu karnego skarbowego). Dotyczy to zatem sytuacji, gdy podatnik w ogóle nie złożył deklaracji podatkowej.
Częstszą sytuacją jest przestępstwo zwane oszustwem podatkowym (art. 56 KKS). W tym przypadku podatnik składa co prawda organowi podatkowemu deklarację lub oświadczenie, podaje jednak w niej nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie.
Warto pamiętać, że pod lupą organów skarbowych coraz częściej znajdują się transakcje między podmiotami powiązanymi – dowiedz się, jak przygotować firmę na kontrole cen transferowych, aby uniknąć ryzyka zakwestionowania rozliczeń.
Narażenie na nienależny zwrot podatku (art. 76 KKS)
Wreszcie szczególnym przestępstwem jest sytuacja, gdy podatnik występuje o zwrot podatku VAT lub zwrot nadpłaty podatku. Przestępstwo z art. 76 KKS polega na podaniu danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym lub zatajeniu rzeczywistego stanu rzeczy i wprowadzeniu w błąd właściwego organu narażając na nienależny zwrot podatkowej należności publicznoprawnej. Dotyczy to w szczególności:
- podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług (VAT),
- podatku akcyzowego,
- zwrotu nadpłaty lub jej zaliczenia na poczet zaległości podatkowych.
Umyślne popełnienie przestępstwa skarbowego
Wszystkie powyższe przestępstwa można popełnić tylko umyślnie. Jak bowiem wskazuje art. 4 KKS, przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe można popełnić umyślnie, a także nieumyślnie, jeżeli kodeks tak stanowi. W każdym z ww. przypadków kodeks nie wskazuje na możliwość popełnienia czynów nieumyślnie.
Dlatego w każdym przypadku podejrzanemu należy wykazać winę umyślną (umyślność). Ponieważ organy takie jak KAS (Krajowa Administracja Skarbowa) rygorystycznie podchodzą do terminów i procedur, profesjonalne kontrole i postępowania podatkowe wymagają precyzyjnej strategii obrony. Zawsze warto jest również skonsultować swoją sytuację z kancelarią oferującą doradztwo podatkowe, aby ocenić, czy postawione zarzuty mają uzasadnienie w stanie faktycznym.
Nasza kancelaria prawno-podatkowa Warszawa oferuje profesjonalne doradztwo, które pozwala ocenić, czy postawione zarzuty mają uzasadnienie w stanie faktycznym.

