Zarząd fundacji rodzinnej – dlaczego jest tak istotny? 

Struktura organów fundacji 

Ustawa o fundacji rodzinnej wyróżnia kilka możliwych organów, choć nie wszystkie są obowiązkowe. Organy fundacji rodzinnej w standardowej strukturze obejmują:  

• zarząd – jako organ obowiązkowo powoływany 

• radę nadzorczą – jako organ fakultatywny przy liczbie beneficjentów do 25 osób,  

• radę nadzorczą – jako organ obowiązkowy przy liczbie beneficjentów przekraczającej 25 osób 

• zgromadzenie beneficjentów – organ obligatoryjny ustanawiany w statucie przez fundatora – działa w momencie, gdy potrzebne jest podjęcie decyzji przez beneficjentów fundacji rodzinnej. 

Wszystkie powyższe organy musi określić fundator fundacji w jej statucie. Jedynym z najważniejszych organów jest jednak zarząd fundacji rodzinnej, który reprezentuję fundację rodzinną na zewnątrz. 

Zarząd fundacji rodzinnej – podstawowe zasady funkcjonowania 

Zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej, zarząd fundacji rodzinnej prowadzi jej sprawy i reprezentuje ją na zewnątrz. Może być jedno- lub wieloosobowy. Kadencję, sposób powoływania, odwoływania i zakres kompetencji określa statut fundacji. W praktyce zarząd odpowiada za realizację celów fundacji, prowadzenie polityki inwestycyjnej, gromadzenie i ochronę majątku oraz komunikację z beneficjentami. Zarząd działa w interesie fundacji i zgodnie z wolą fundatora wyrażoną w statucie. To właśnie z uwagi na możliwość bardzo elastycznego formułowania zapisów statutowych zarząd może być bardzo niezależny w działaniu lub silnie skrępowany wymogami aktów wewnętrznych. 

Skład zarządu fundacji rodzinnej 

Przepisy wskazują, że członkiem zarządu fundacji rodzinnej może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Nie jest wymagane obywatelstwo polskie ani miejsce zamieszkania w Polsce. Fundator może powołać do zarządu także siebie i jest to często spotykane. Do zarządu mogą zostać powołane także osoby zaufane lub profesjonalni menedżerowie, a statut fundacji rodzinnej może wprowadzać dodatkowe kryteria, np. doświadczenie w konkretnych sektorze gospodarki, brak konfliktu interesów, kwalifikacje finansowe czy wymogi etyczne. Dlatego odpowiedź na pytanie „kto może być w zarządzie fundacji rodzinnej?” zależy zarówno od ustawy, jak i od woli fundatora zawartej w statucie. 

Kompetencje zarządu fundacji rodzinnej 

Kompetencje zarządu fundacji rodzinnej są szerokie i obejmują m.in.: prowadzenie spraw fundacji, przygotowywanie oraz realizację strategii inwestycyjnej, reprezentowanie fundacji przed organami publicznymi i sądami, wykonywanie obowiązków formalnoprawnych, zarządzanie majątkiem fundacji, podejmowanie decyzji o świadczeniach na rzecz beneficjentów zgodnie ze statutem, prowadzenie ksiąg rachunkowych, nadzorowanie działalności operacyjnej oraz składanie sprawozdań. Kompetencje zarządu fundacji rodzinnej są więc zbliżone do kompetencji zarządu spółki, jednak obejmują dodatkowo wymiar rodzinny – uwzględniają potrzeby beneficjentów. 

Jakie są obowiązki zarządu fundacji rodzinnej? 

Obowiązki zarządu obejmują między innymi:  

• troskę o zachowanie i pomnażanie majątku fundacji, 

• realizację celów określonych przez fundatora, 

• zapewnienie transparentności działania, 

• terminowe wypłaty świadczeń beneficjentom, 

• sporządzanie sprawozdań finansowych i zarządczych, 

• prowadzenie ewidencji beneficjentów, 

• zapewnienie zgodności działań fundacji z prawem, w tym z przepisami podatkowymi.  

Ogólnie mówiąc wszystko co prowadzi do działania w interesie fundacji oraz jej beneficjentów w oparciu o realizację zadań statutowych. 

Odpowiedzialność zarządu fundacji 

Osoby pełniące funkcję członka zarządu ponoszą odpowiedzialność za działania sprzeczne z prawem, statutem lub interesem fundacji. Może to być odpowiedzialność cywilna (odszkodowawcza), karna lub administracyjna. Co ważne, odpowiedzialność zarządu fundacji nie ogranicza się jedynie do majątku fundacji – w określonych przypadkach członkowie mogą ponosić odpowiedzialność osobistą, jeśli wyrządzili szkodę umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Odpowiedzialność członka zarządu fundacji nie różni się wiele od odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej.  

Współpraca zarządu z beneficjentami 

Beneficjenci pełnią szczególną rolę w funkcjonowaniu fundacji rodzinnej. Zarząd odpowiada za komunikację z nimi, informowanie o świadczeniach, prowadzenie dokumentacji i realizację wypłat. Relacja między zarządem a beneficjentami powinna być oparta na zaufaniu, przejrzystości i jasnych zasadach. Statut może przewidywać procedury składania wniosków o świadczenia, zasady doradztwa rodzinnego, a nawet mechanizmy budowania kompetencji finansowych młodszych pokoleń. 

Podsumowanie 

Zarząd fundacji rodzinnej to najważniejszy organ, odpowiedzialny za operacyjne działanie, zarządzanie majątkiem oraz realizację misji wyznaczonej przez fundatora. Kompetencje zarządu fundacji rodzinnej obejmują szeroki zakres działań, a obowiązki wymagają wysokiego poziomu staranności i profesjonalizmu. Dobrze zaprojektowana struktura, obejmująca również radę nadzorczą i sprawny nadzór nad fundacją, zapewnia bezpieczeństwo majątku i przewidywalność dla beneficjentów. Dlatego warto skutecznie zaplanować strukturę fundacji rodzinnej już na etapie stworzenia statutu fundacji rodzinnej.  Jeśli masz pytania o zarząd fundacji rodzinnych skontaktuj się z kancelaria LITIGATO.

Marta Aniszewska

Radca prawny

Telefon: +48 662 162 798
Email: marta.aniszewska@litigato.pl

Tomasz Prokurat

Radca prawny | Doradca podatkowy

Telefon: +48 508 327 308
Email: tomasz.prokurat@litigato.pl

Wojciech Pławiak

Radca prawny | Doradca podatkowy

Telefon: +48 609 241 737
Email: wojciech.plawiak@litigato.pl