Niezależność audytora fundacji rodzinnej – kto nie może przeprowadzić audytu?
Artykuł 78 ustawy o fundacji rodzinnej wprowadza szczegółowy katalog wykluczeń — i robi to z wyraźnym celem: audyt ma być instrumentem rzeczywistej kontroli, a nie fasadą. Niezależność audytora to nie formalność, lecz fundament całej instytucji.
Kto nie może przeprowadzić audytu fundacji rodzinnej?
Zacznijmy od tego, kto jest bezwzględnie wykluczony. Audytu nie może przeprowadzić osoba będąca beneficjentem fundacji — nawet jeśli posiada wszelkie kwalifikacje zawodowe. Podobnie wyłączeni są członkowie zarządu i rady nadzorczej. Logika jest prosta: audyt ma weryfikować działalność tych organów, więc audytor nie może być jednocześnie podmiotem kontrolowanym. Wykluczenie obejmuje też podmioty, które świadczą dla danej fundacji lub jej założycieli usługi rewizji finansowej albo stałe doradztwo — prawne, podatkowe lub jakiekolwiek inne. Przy ocenie zasad funkcjonowania tej instytucji sprawdź również, jakie ma fundacja rodzinna zalety i wady.
Czy doradca fundacji może być jej audytorem?
Ten ostatni punkt ma daleko idące konsekwencje praktyczne. W realiach polskiego rynku wiele fundacji rodzinnych powstaje we współpracy z jedną kancelarią lub biurem doradczym, które towarzyszy im od momentu rejestracji, przez strukturyzację majątku, aż po bieżące rozliczenia podatkowe. Taki podmiot zna fundację od środka, dysponuje jej dokumentami, rozumie jej strukturę — i właśnie dlatego nie może być jej audytorem. Ustawa celowo wymaga, by audyt przeprowadziła osoba z zewnątrz, która spojrzy na fundację świeżym okiem i nie jest związana z nikim, kto miałby interes w tym, jak wypadną ustalenia.
Więcej informacji o zasadach działania tej instytucji znajdziesz na stronie fundacja rodzinna.
Audyt fundacji a badanie sprawozdania finansowego – najważniejsze różnice
Odrębną kwestię stanowi zakaz łączenia audytu z badaniem sprawozdania finansowego. To dwie zupełnie różne instytucje — mają inne cele, inną podstawę prawną i innych wykonawców. Badanie sprawozdania finansowego ocenia rzetelność ksiąg rachunkowych i jest przeprowadzane przez biegłego rewidenta działającego na podstawie ustawy o rachunkowości. Audyt fundacji rodzinnej ocenia zarządzanie aktywami, prawidłowość realizacji zobowiązań, zgodność działalności z prawem, statutem i celem fundacji. Ten sam podmiot nie może wykonywać obu tych zadań dla tej samej fundacji — i to niezależnie od tego, jak szeroka jest jego specjalizacja. Ustawodawca wyraźnie nie chciał, by jedna firma audytorska skupiała w swoich rękach pełny obraz finansowy i kontrolny fundacji.
W zakresie weryfikacji dokumentacji finansowej sprawdź również audyty księgowe.
Kto wybiera audytora fundacji rodzinnej?
Warto też zwrócić uwagę na to, kto wybiera audytora. Nie jest to zarząd, lecz zgromadzenie beneficjentów. To celowy zabieg ustawodawcy, który przemyślanie ulokował tę kompetencję tam, gdzie leży rzeczywisty interes w rzetelności audytu. Beneficjenci to osoby, które mają prawo do świadczeń z fundacji i to właśnie oni powinni mieć pewność, że fundacja jest zarządzana prawidłowo. Powierzenie wyboru audytora zarządowi byłoby sprzeczne z logiką całej instytucji: zarząd jest podmiotem kontrolowanym, a nie kontrolującym.
Wątpliwości dotyczące niezależności audytora fundacji
Należy jednak uczciwie przyznać, że ustawa pozostawia pewne luki interpretacyjne. Nie precyzuje na przykład, jaki okres wcześniejszego świadczenia doradztwa wyklucza podmiot z możliwości przeprowadzenia audytu. Nie definiuje też pojęcia „stałego doradztwa” w sposób, który eliminowałby wszystkie wątpliwości w konkretnych przypadkach. W praktyce rodzić to może spory co do tego, czy dany podmiot jest uprawniony do przeprowadzenia audytu. Tym bardziej ważne jest, by fundacje z wyprzedzeniem zadbały o właściwy dobór audytora — najlepiej przed pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości.
W przypadku ryzyk związanych z rozliczeniami podatkowymi warto sprawdzić również, jak przebiega kontrola podatkowa Wrocław.
Jak przygotować fundację do wyboru niezależnego audytora?
Dla fundatorów i zarządów płynie z tego jasna wskazówka praktyczna: rozdzielenie ról powinno być zaplanowane z wyprzedzeniem. Warto pomyśleć o tym już na etapie konstruowania struktury obsługi fundacji — nie dopiero wtedy, gdy zbliża się termin pierwszego audytu.
Kancelaria LITIGATO pomaga fundacjom rodzinnym w prawidłowym zorganizowaniu procesu audytowego — od weryfikacji kwalifikacji i niezależności potencjalnych audytorów, po przygotowanie dokumentacji na potrzeby zgromadzenia beneficjentów. Jako kancelaria prawno podatkowa wspieramy klientów w sprawach wymagających połączenia zagadnień prawnych i podatkowych. Zapraszamy do kontaktu — pomożemy zadbać o to, by audyt Państwa fundacji spełniał wszystkie wymogi ustawowe i rzeczywiście chronił interesy beneficjentów.
Radca prawny
Telefon:
+48 662 162 798
Email:
marta.aniszewska@litigato.pl
Radca prawny | Doradca podatkowy
Telefon:
+48 508 327 308
Email:
tomasz.prokurat@litigato.pl
eksperci
Rekomendacje
LITIGATO Spory podatkowe wyróżnione w rankingu firm doradztwa podatkowego w 2022 roku
Wojciech Plawiak – rekomendowany doradca w podatku od nieruchomości
www.litigato.pl – TOP 5 w kategorii Najlepsze strony internetowe
Wojciech Pławiak jest ekspertem BCC w zakresie sporów podatkowych i podatku od nieruchomości.
LITIGATO Spory podatkowe jest członkiem Business Centre Club.
Business Centre Club
Wojciech Pławiak został uznany za najlepszego specjalistę w zakresie podatku od nieruchomości w 2015 r. w prestiżowym X ogólnopolskim rankingu Rzeczpospolitej oraz rekomendowany doradca w kategorii Podatek od nieruchomości w XIII edycji Rankingu za 2019 r.
Rzeczpospolita
