Kontrole celno-skarbowe dotyczące rozporządzeń ograniczających eksport towarów do Rosji i Białorusi 

Sankcje eksportowe wobec Rosji i Białorusi – zakres ograniczeń 

Sankcje międzynarodowe obejmują szeroki katalog towarów, technologii oraz usług, których eksport do Rosji i Białorusi został całkowicie zakazany lub istotnie ograniczony. Szczególną kategorię stanowią towary podwójnego zastosowania, czyli produkty, które mogą być wykorzystywane zarówno do celów cywilnych, jak i wojskowych. 

Ograniczenia eksportowe dotyczą nie tylko bezpośredniej sprzedaży do podmiotów z Rosji i Białorusi, ale również eksportu pośredniego, realizowanego za pośrednictwem państw trzecich. W praktyce oznacza to konieczność dokładnej analizy całego łańcucha dostaw oraz rzeczywistego przeznaczania towarów. 

Kontrola celno-skarbowa eksportu  

Kontrole w zakresie sankcji eksportowych są prowadzone przez Krajową Administrację Skarbową, w szczególności przez urzędy celno-skarbowe. Kontrola może zostać wszczęta zarówno przed dokonaniem odprawy celnej, jak i już po zrealizowaniu eksportu. 

Zakres kontroli obejmuje m.in.: 

• weryfikację dokumentacji handlowej i celnej, 

• sprawdzenie klasyfikacji towarów, 

• analizę odbiorców końcowych i pośredników, 

• ocenę zgodności transakcji z obowiązującymi sankcjami międzynarodowymi. 

Organy kontrolne badają również, czy przedsiębiorca dochował należytej staranności w zakresie weryfikacji kontrahentów i przeznaczenia towarów. 

Towary podwójnego zastosowania jako przedmiot szczególnej kontroli 

Towary podwójnego zastosowania są jednym z głównych obszarów zainteresowania organów celno-skarbowych. Nawet towary powszechnie wykorzystywane w przemyśle mogą zostać uznane za objęte sankcjami, jeżeli istnieje ryzyko ich wykorzystania w celach militarnych lub strategicznych. 
Brak odpowiedniej klasyfikacji towaru lub nieprawidłowa ocena jego przeznaczenia może zostać zakwalifikowana jako naruszenie przepisów sankcyjnych, nawet jeśli przedsiębiorca działał bez zamiaru obejścia prawa. 

Odpowiedzialność za naruszenie sankcji eksportowych 

Naruszenie ograniczeń eksportowych może skutkować odpowiedzialnością administracyjną, finansową oraz karnoskarbową. Sankcje mogą dotyczyć zarówno samego przedsiębiorcy, jak i osób odpowiedzialnych za realizację transakcji, w tym członków zarządu. 

W praktyce odpowiedzialność może obejmować: 

• wysokie kary pieniężne, 

• przepadek towarów, 

• cofnięcie zezwoleń i koncesji, 

• odpowiedzialność karnoskarbową, 

• zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej. 

Co istotne, odpowiedzialność może ponosić również podmiot, który formalnie nie był eksporterem, lecz brał udział w organizacji lub finansowaniu transakcji. 

Jak wygląda kontrola eksportu przez KAS? 

Kontrola celno-skarbowa w zakresie sankcji eksportowych często ma charakter kompleksowy i obejmuje analizę dokumentów z dłuższego okresu. Organy mogą żądać przedstawienia dokumentów transportowych, umów handlowych, korespondencji z kontrahentami.  

W trakcie kontroli kluczowe znaczenie ma współpraca z organami oraz szybka reakcja na zgłaszanie wątpliwości. Błędy proceduralne po stronie przedsiębiorcy mogą znacząco pogorszyć jego sytuację prawną. 

Jak zabezpieczyć działalność przed ryzykiem sankcji? 

Przedsiębiorcy prowadzący handel zagraniczny powinni wdrożyć odpowiednie procedury wewnętrzne, obejmujące analizę towarów pod kątem sankcji, weryfikację kontrahentów i odbiorców końcowych, monitorowanie zmian w przepisach sankcyjnych oraz dokumentowanie dochowania należytej staranności. 

Profesjonalne wsparcie prawne w kancelarii LITIGATO pozwala nie tylko ograniczyć ryzyko naruszeń, ale również skutecznie reprezentować przedsiębiorcę w przypadku wszczęcia kontroli celno-skarbowej.  

JUSTYNA CHYLIŃSKA-MATLA

Radca prawny

Telefon: + 48 794 931 482
Email: justyna.chylinska@litigato.pl

Julia Karcz

Radca prawny

Telefon: +48 883 709 268
Email: julia.karcz@litigato.pl