Czy fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą?

Fundacja rodzinna a biznes – podstawowe założenia 

Fundacja rodzinna nie została stworzona jako klasyczny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Jej głównym celem jest gromadzenie majątku, zarządzanie nim oraz zapewnienie świadczeń na rzecz beneficjentów wskazanych przez fundatora. Oznacza to, że działalność gospodarcza może mieć charakter wyłącznie pomocniczy, wobec tego podstawowego celu. 

Nie oznacza to jednak całkowitego zakazu angażowania się przez fundację w aktywność biznesową. Przepisy dopuszczają prowadzenie określonych rodzajów działalności, o ile mieszczą się one w granicach wskazanych w ustawie.  

Dozwolona działalność fundacji rodzinnej 

Zakres wykonywania działalności przez fundacje rodzinne jest bardzo ograniczony – wszystkie dozwolone formy są wskazane expressis verbis w artykule 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna może wykonywać działalność tylko w zakresie: 

1. zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia; 
2. najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie; 
3. przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach; 
4. nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze; 
5. udzielania pożyczek: 
6. spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje, 
7. spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik, 
8. beneficjentom; 
9. obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej; 
10. produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu; 
11. gospodarki leśnej. 

W praktyce oznacza to, że fundacja rodzinna może być właścicielem udziałów w spółkach, czerpać z nich zyski, inwestować kapitał czy zarządzać majątkiem nieruchomym. Tego typu aktywność gospodarcza jest uznawana za zgodną z jej funkcją zarządzania majątkiem rodzinnym.  

Zakazana działalność fundacji 

Poza wskazanym katalogiem działalności ustawodawca nie dopuszcza prowadzenia przez fundację rodzinną typowej działalności operacyjnej, np. handlowej, usługowej czy produkcyjnej.  

W szczególności problematyczne może być: 

• prowadzenie regularnej działalności handlowej polegającej na kupowaniu towarów w celu ich dalszej sprzedaży, 
• świadczenie usług na rynku w sposób charakterystyczny dla przedsiębiorców, 
• podejmowanie działalności produkcyjnej poza działalnością rolniczą. 

Takie aktywności mogą zostać uznane za wykraczające poza dozwolony zakres działalności fundacji rodzinnej. Nie do takich celów została bowiem powołana fundacja rodzinna przez ustawodawcę. 

Przychody fundacji rodzinnej 

Przychody fundacji rodzinnej mogą pochodzić przede wszystkim z: 

• dywidend otrzymanych od spółek, w których fundacja posiada udziały lub akcje, 
• zysków ze sprzedaży składników majątku, 
• najmu lub dzierżawy nieruchomości, 
• inwestycji kapitałowych, 
• odsetek od udzielonych pożyczek. 

Model funkcjonowania fundacji rodzinnej opiera się więc w dużej mierze na pasywnym zarządzaniu majątkiem oraz inwestowaniu zgromadzonych środków.   

Konsekwencje podatkowe 

Czy fundacja może także prowadzić inną działalność gospodarczą niż wskazana w ustawie? Tak, ale ma to swoje konsekwencje. Jednak, każda działalność gospodarcza prowadzona przez fundację mieszcząca się w tym zakresie korzysta ze zwolnienia podmiotowego z podatku dochodowego od osób prawnych. W przeciwnym wypadku do dochodów może mieć zastosowanie sankcyjna stawka CIT wynosząca 25%. 

Ponadto, w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych wyraźnie wskazano rodzaje działalności realizowane przez fundację rodzinną, które nie korzystają ze zwolnienia. Dzieje się tak, jeżeli fundacja osiąga przychody z najmu, dzierżawy lub podobnych umów (np. leasingu, użyczenia) i przedmiotem umowy jest przedsiębiorstwo, jego zorganizowana część albo inne składniki majątku (np. nieruchomości, maszyny), które są używane do działalności gospodarczej przez beneficjenta, fundatora lub podmiot powiązany. 

Podsumowanie 

Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą, ale tylko w ściśle określonym zakresie wskazanym w ustawie. Ustawodawca ograniczył możliwości działalności komercyjnej fundacji, by skoncentrować jej funkcjonowanie na konkretnie oznaczonych celach związanych z sukcesją rodzinnego majątku – a nie na typowej aktywności rynkowej. W związku z tym, tylko dochody uzyskane z dozwolonej działalności mogą korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego. Naruszenie tych zasad może prowadzić do poważnych konsekwencji podatkowych i finansowych. Planując założenie fundacji rodzinnej lub przygotowując jej statut, warto dokładnie przeanalizować planowane źródła przychodów i sposób zarządzania majątkiem.  

Jeśli masz wątpliwości, czy dana forma działalności będzie zgodna z przepisami i korzystna podatkowo – skontaktuj się z nami, a my pomożemy ci bezpiecznie przejść przez cały proces. 

Marta Aniszewska

Radca prawny

Telefon: +48 662 162 798
Email: marta.aniszewska@litigato.pl

Umów konsultację