Co sprawdzić przed audytem fundacji rodzinnej?

Audyt fundacji rodzinnej to ustawowy obowiązek, który wynika z art. 77 ustawy o fundacji rodzinnej. Każda fundacja musi go przejść co najmniej raz na cztery lata, a jeśli podlega obowiązkowemu badaniu sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta, to co roku. Dla zarządu i fundatora pojawienie się audytorów nie powinno być zaskoczeniem. Mając to na uwadze, warto z wyprzedzeniem przejrzeć kilka kluczowych obszarów.

Jakie dokumenty i rejestry sprawdzić przed audytem fundacji rodzinnej?

Audytorzy zawsze zaczynają od podstaw: czy fundacja działa zgodnie z tym, co ustalono przy jej zakładaniu. Pierwszym krokiem jest więc weryfikacja, czy statut jest aktualny i czy wszystkie jego zmiany zostały zarejestrowane w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim. Warto też sprawdzić, czy dane ujawnione w rejestrze fundacji rodzinnych, tj. skład zarządu, ewentualna rada nadzorcza, siedziba odpowiadają rzeczywistości. Osobną kwestią jest lista beneficjentów: art. 80 ustawy wprost przyznaje audytorom prawo do żądania jej od zarządu, dlatego powinna być prowadzona na bieżąco i być kompletna. To samo dotyczy spisu mienia, który powinien odzwierciedlać aktualny stan majątku fundacji z podziałem na wkłady poszczególnych fundatorów.

Więcej informacji o zasadach funkcjonowania tej instytucji znajdziesz tutaj: fundacja rodzinna. Przed podjęciem decyzji o jej utworzeniu warto również sprawdzić fundacja rodzinna zalety i wady.

Uchwały, majątek i podatki przed audytem

Kolejnym obszarem jest dokumentacja działalności organów fundacji. Audyt obejmuje ocenę zgodności działań fundacji ze statutem, a więc audytorzy będą sięgać po uchwały zarządu, zgromadzenia beneficjentów i rady nadzorczej. Każda wypłata świadczenia dla beneficjenta powinna mieć podstawę w uchwale i być archiwizowana wraz z dokumentami ją uzasadniającymi.

Zarządzanie aktywami to jeden z trzech głównych obszarów ustawowego audytu. Kluczowe pytanie brzmi: czy fundacja prowadziła wyłącznie działalność dopuszczoną przez art. 5 ustawy, czyli najem, uczestnictwo w spółkach, pożyczki dla podmiotów powiązanych, obrót papierami wartościowymi lub zbywanie mienia? Każda aktywność wykraczająca poza ten katalog oznacza opodatkowanie stawką 25% CIT zamiast zwolnienia podmiotowego i będzie dla audytorów sygnałem ostrzegawczym.

W obszarze podatkowym sprawdzić należy przede wszystkim, czy fundacja prawidłowo wykonuje obowiązki płatnika, terminowo reguluje CIT oraz inne podatki wynikające z posiadanego majątku, od nieruchomości, PCC czy VAT. Szczególną uwagę warto poświęcić transakcjom z podmiotami powiązanymi: powinny być zawierane na warunkach rynkowych i właściwie udokumentowane.

W przypadku wątpliwości dotyczących poprawności dokumentacji finansowej warto sprawdzić również audyty księgowe, a przy ryzykach związanych z działaniami organów podatkowych — kontrola podatkowa Wrocław.

Jak sprawdzić ryzyko ukrytych zysków przed audytem?

Jednym z najbardziej wrażliwych zagadnień, które audyt niezmiennie obejmuje, jest ryzyko tzw. ukrytych zysków opodatkowanych 15% CIT. Dotyczy to świadczeń, które formalnie nie są dystrybucją, ale w istocie przynoszą korzyść majątkową beneficjentom lub podmiotom z nimi powiązanym, na przykład nieodpłatne korzystanie z nieruchomości fundacji, pożyczki udzielone poniżej rynkowych stóp procentowych czy transakcje kupna-sprzedaży mienia z fundatorem po cenach odbiegających od rynkowych. Jeśli takie zdarzenia miały miejsce, warto je zidentyfikować i ocenić ich skutki podatkowe zanim zrobi to audytor.

Kiedy warto przeprowadzić audyt wcześniej?

Niezależnie od tego, kiedy przypada ustawowy termin audytu, warto rozważyć wcześniejszy dobrowolny przegląd przed wniesieniem do fundacji majątku o znacznej wartości, planowaną zmianą składu beneficjentów lub zarządu, a także wtedy, gdy od założenia fundacji minęły dwa lub trzy lata i nie było jeszcze żadnej zewnętrznej weryfikacji jej działalności. Dobrowolny audyt przeprowadzony z własnej inicjatywy pozwala wyeliminować ryzyko zanim stanie się problemem.

Jak przygotować fundację rodzinną do audytu?

Audyt fundacji rodzinnej to nie przeszkoda — to narzędzie. Dobrze przygotowana fundacja przechodzi go sprawnie i korzysta z raportu jako mapy ryzyk do wyeliminowania. Fundacja, która nie jest przygotowana ryzykuje zakwestionowaniem preferencji podatkowych lub w skrajnych przypadkach odpowiedzialnością zarządu za stwierdzone nieprawidłowości. Warto więc potraktować zbliżający się audyt jako impuls do porządkowania dokumentacji i weryfikacji rozliczeń, a nie jako formalność do odhaczenia.

Jeśli chcesz przygotować swoją fundację do audytu, przeprowadzić dobrowolny przegląd jej działalności lub potrzebujesz wsparcia w identyfikacji ryzyk podatkowych — zapraszamy do kontaktu z kancelarią LITIGATO. Nasz zespół radców prawnych i doradców podatkowych posiada doświadczenie w obsłudze fundacji rodzinnych i pomoże Ci przejść przez cały proces bezpiecznie i sprawnie. Jeśli potrzebna jest Ci kancelaria prawno podatkowa, skontaktuj się z zespołem LITIGATO.

Marta Aniszewska

Radca prawny

Telefon: +48 662 162 798
Email: marta.aniszewska@litigato.pl

Umów konsultację

Tomasz Prokurat

Radca prawny | Doradca podatkowy

Telefon: +48 508 327 308
Email: tomasz.prokurat@litigato.pl

Umów konsultację