5 rzeczy, które audytorzy sprawdzą w Twojej fundacji rodzinnej 

Zarządzanie aktywami i zgodność z dozwoloną działalnością 

Pierwszym obszarem, który audytorzy poddają szczegółowej analizie, jest sposób, w jaki fundacja zarządza swoim majątkiem i czy prowadzona przez nią działalność mieści się w katalogu określonym w art. 5 ustawy. Dozwolona działalność fundacji rodzinnej obejmuje najem i dzierżawę nieruchomości, obrót papierami wartościowymi, uczestnictwo w spółkach, udzielanie pożyczek spółkom zależnym i beneficjentom oraz obrót mieniem własnym. Każda aktywność wykraczająca poza ten katalog jest opodatkowana według stawki 25% CIT, a więc znacznie wyżej niż standardowe zobowiązania fundacji. Audytorzy będą sprawdzać, czy wszystkie źródła przychodów fundacji mieszczą się w ustawowych ramach, a wszelkie wątpliwe transakcje zostaną poddane krytycznej ocenie. 

Zobowiązania podatkowe i obowiązki płatnika PIT 

Drugi obszar dotyczy prawidłowości rozliczeń podatkowych fundacji — zarówno jako podatnika CIT, jak i jako płatnika PIT. Audytorzy weryfikują terminowość składania deklaracji, poprawność zastosowanych zwolnień podatkowych oraz kompletność ewidencji. Szczególna uwaga skupia się na obowiązkach płatnika wobec beneficjentów spoza grupy zero — czyli tych, którym nie przysługuje zwolnienie z PIT. Błędy w tym obszarze, nawet niezawinione, mogą skutkować odpowiedzialnością za zaległy podatek wraz z odsetkami. 

Sprawdź również: fundacja rodzinna.

Świadczenia dla beneficjentów i ryzyko ukrytych zysków 

Trzeci i często najbardziej wrażliwy obszar to weryfikacja wszystkich świadczeń przekazanych beneficjentom — pieniężnych, rzeczowych i nieodpłatnych. Ustawa przewiduje, że świadczenia dokonane bez wyraźnej podstawy w statucie fundacji lub na warunkach odbiegających od wartości rynkowej stanowią tzw. ukryte zyski opodatkowane 15% CIT. W praktyce oznacza to, że pożyczki udzielone beneficjentom na preferencyjnych warunkach, nieodpłatne użyczenie nieruchomości należących do fundacji czy transakcje z podmiotami powiązanymi realizowane poniżej cen rynkowych mogą zostać zakwestionowane przez audytorów — a następnie przez organy podatkowe. Ocena rynkowości tych transakcji wymaga dokumentacji cen transferowych oraz wyraźnego powiązania każdego świadczenia z odpowiednim postanowieniem statutu. 

Sprawdź również: kontrola podatkowa Wrocław.

Dokumentacja organów i zgodność ze statutem 

Czwarty obszar obejmuje weryfikację funkcjonowania organów fundacji: zarządu, rady nadzorczej i zgromadzenia beneficjentów. Audytorzy badają, czy uchwały były podejmowane przy zachowaniu wymaganego quorum, czy protokoły z posiedzeń były sporządzane i właściwie przechowywane, a także czy działania podejmowane przez organy mieściły się w granicach kompetencji określonych w statucie. Brak protokołu z posiedzenia, na którym podjęto decyzję o istotnej inwestycji lub wypłacie świadczenia, podważa jej ważność prawną i stanowi poważny sygnał ostrzegawczy. Archiwizacja dokumentacji uchwałodawczej to nie biurokratyczny wymóg — to fundament legalności działań fundacji. 

Sprawdź również: audyty księgowe.

Obowiązki rejestrowe i AML 

Piąty obszar, który bywa niedoceniany przez zarządy fundacji rodzinnych, to weryfikacja obowiązków rejestrowych i obowiązków wynikających z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Fundacja rodzinna funkcjonuje jako odpowiednik trustu w rozumieniu przepisów AML, co rodzi konkretne obowiązki wobec Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Audytorzy sprawdzą, czy dane w CRBR są aktualne, czy fundacja realizuje obowiązki informacyjne wobec Krajowej Administracji Skarbowej oraz czy lista beneficjentów jest kompletna i prowadzona zgodnie z ustawą. Zaniechania w tym obszarze mogą skutkować nie tylko sankcjami administracyjnymi, ale też poważnymi konsekwencjami reputacyjnymi dla fundatora i samej fundacji. 

Wiedza o zakresie audytu jako narzędzie zarządzania ryzykiem 

Świadomość, co dokładnie weryfikują audytorzy, pozwala zarządowi fundacji rodzinnej reagować proaktywnie — a nie dopiero wówczas, gdy w trakcie audytu okaże się, że przez lata narastały nieprawidłowości. Każdy z pięciu opisanych obszarów to jednocześnie mapa możliwych ryzyk i podpowiedź, na co warto zwrócić uwagę w bieżącym zarządzaniu fundacją. 

Kancelaria prawno podatkowa LITIGATO pomoże w przygotowaniu do audytu fundacji rodzinnych we wszystkich pięciu obszarach, łącząc kompetencje doradcy podatkowego i radcy prawnego w jednym interdyscyplinarnym zespole. Zapraszamy do kontaktu — pomożemy Ci ocenić, jak Twoja fundacja wypada w każdym z tych obszarów, zanim zrobi to ktoś inny. 

Marta Aniszewska

Radca prawny

Telefon: +48 662 162 798
Email: marta.aniszewska@litigato.pl

Umów konsultację

Tomasz Prokurat

Radca prawny | Doradca podatkowy

Telefon: +48 508 327 308
Email: tomasz.prokurat@litigato.pl

Umów konsultację